Mijn mening is mijn stijl

Vandaag gezien in de V&D: een levensgroot bord, bij de afdeling boeken, met daarin de welbekende kop van Jan Mulder. Ernaast een citaat:

''Mijn mening is mijn stijl, niet de inhoud''

Dat is precies mijn bezwaar tegen het gemompeld van JM. Hij práát zo onduidelijk. Zegt hij hier: 'Mijn mening is niet de inhoud'? Of is het eerste deel van de zin belangrijker: mijn mening is een vorm van stijl hebben. Misschien wil hij zeggen dat zijn stijl van optreden bestaat uit het hebben van meningen, ongeacht de inhoud?

Raadselachtig, die Jan.

Ik ben een monster

Ik ben een monster. Ik ben Gregor Samsa die op een ochtend wakker werd en ontdekte dat hij in een lelijke bruine tor was veranderd. Dat schrijft Jean-Jacques Suurmond in een puike, al wat oudere column in Trouw.

Eigenlijk is deze tekst geen column. Eigenlijk is het een kort essay, in de geest van Montaigne, waarin een persoonlijke visie klinkt op een thema, in dit geval 'zorg', dat iedereen herkent. Een visie die het persoonlijke overstijgt.

Waarom het geen column is? Daarvoor is deze tekst te weinig voorspelbaar, te weinig polemisch ook. Te weinig triviaal. Zodra een tekst iets meer wil dan het alledaagse overstijgen, is het geen column meer. Dacht ik zo. Het lijkt misschien een kwestie van definitie. Dat is het ook.

Leve de camouflage!

Leve de camouflage!

Het oninteressante is concreet als een hond,
Vorstelijk als een rog, uniek als een kikker,
Het oninteressante is sentimenteel als een vlo,
Ruimhartig als een baviaan, zacht als een raaf.

Laten we de dierenwereld verder vergeten…

Het oninteressante is aandoenlijk als een tas,
Abstract als een koekje, schoon als een bril.
Het oninteressante is nieuwsgierig als een kapstok,
Vrij als een zeem, schitterend als een tafel.

Laten we de wereld van de dingen vergeten, en snel…

Het oninteressante is magazijnchef,
Loodgieter, demagoog, landmeter,
Psychiater, laborant, vuilnisman,
Hofnar, touwslager, empirist.

Laten we ook de wereld van de functies onmiddellijk vergeten!

Leve de camouflage!

Arjen Duinker

Winaar Gedichtendagprijs 2010

Uit Buurtkinderen. Uitgeverij Querido. 2009 (blz 102)
ISBN: 978 90 214 3538 1 NUR 306

geen koren zonder kaf

Zo JP, hoe voelt het om te liegen

en dan te moeten zien dat het gedrukt staat?

Hoe voelt dat, om als christen-democraat

de zijde van Herodes te verkiezen

en honderdduizend kinderen te doden

omwille van één koning? Volkenrecht?

Ik ken een land dat dozen resoluties

enkel door ons al jaren naast zich neerlegt.

Ziehier onze premier, hij leest de krant

en denkt: laat ze maar lullen, mijn geweten

is zuiver. En geen koren zonder kaf.

t Is goed te liegen voor het vaderland.

De beste wensen nog van alle Irakezen

massaal vernietigd en bevrijd in t graf.

Ramsey Nasr

gelezen in nrc handelsblad, 13 januari 2010

Ethiek in de praktijk

gelezen in NRC Handelsblad van 15 januari 2010

Leest Agaath!

Er is haast geen plot; de zinnen zijn niet mooi; ik was al twee keer eerder begonnen, maar ik kwam er niet doorheen; het boek is dik, erg dik; veel zinnen zijn onaf; er ontbreken komma's en punten; sommige stukjes zijn onleesbaar.

En toch: ik las het boek, in een week tijd, en was daarna nog een week van slag. Steeds opnieuw pakte ik het op, om stukjes te herlezen, om te zoeken wáár het was gebeurd: mijn volledige betrokkenheid bij het verhaal van Mille, een haast volledig verlamde, stervende vrouw, en haar bediende met één onvolgroeid armpje, Agaath.

De schrijver: Marlene van Niekerk uit Zuid-Afrika.
Meer ga ik er niet over schrijven: leest Agaath!

Hoe betrouwbaar is wikipedia?

Wikipedia is een fantastische uitvinding: iedereen kan meewerken aan deze gigantische, oneindige encyclopedie, waar onware feiten snel gecorrigeerd worden, en steeds nieuwe lemma's worden toegevoegd.

In feite is wikipedia één groot sociaal experiment: vrijwilligers uit vele landen blijken bereid om hun kennis met vreemden te delen, de fouten in hun lemma's door anderen te laten corrigeren en gezamenlijk te werken aan een encyclopedie die in principe oneindig is.

Maar hoe betrouwbaar is wikipedia? Ik wantrouw teksten waarin schrijvers zich baseren op wikipedia, in het bijzonder de Nederlandstalige wikipedia die vaak stukken slechter is dan de Engelstalige.
En als docent sta ik exclusief citeren uit Wikipedia niet toe: ik wil dat studenten minimaal één andere bron gebruiken die minder twijfels oproept dan wikipedia soms doet.

Maar is dit wantrouwen terecht? Dit artikel stemt tot nadenken: het gaat in op problemen rondom die gemeenschap van elkaar corrigerende Wikipedianen. Leidt die formule nu tot een goede verzameling van feiten? En: zijn alle vormen van kennis wel een wikipediaans lemma onder te brengen? Interessant zijn ook de volgende cijfers:

• 80 procent van de wikipedianen is man;
• meer dan 65 procent is single;
• meer dan 85 procent is kinderloos;
• ongeveer 70 procent is jonger dan 30.

Het ideaal van echte, ware kennis is nog steeds dat het onafhankelijk is van de mensen die het opschrijven, of ze nu single zijn of niet. (of kinderloos, of man, etcetera). Wikipedianen koesteren dit ideaal maar werken in een weerbarstige praktijk. Neem het feit dat trivia veel gemakkelijker in een wikipedia-lemma te dwingen zijn dan ingewikkelder onderwerpen, waar veel minder mensen iets zinvols over kunnen en willen schrijven en waar de mogelijkheden tot correctie of verificatie van feiten veel minder groot zijn. Dat zorgt toch ook voor een trivialisering van ons kennisdomein.

Ik kan er uit eigen ervaring over meepraten. Laatst schreef ik een artikel over Edith Stein, een joodse filosofe die later katholiek werd, vergast werd in Auschwitz en veel later ook nog zalig en vervolgens heilig werd verklaard door de Paus.
In Wikipedia is haast niets over haar opmerkelijke filosofische werk te vinden en juist veel over haar katholieke geschriften. De genoemde links zijn bijna allemaal links naar katholieke sites. De filosofische sites ontbreken in hun geheel. Oppervlakkige google-sessie leverden hetzelfde resultaat op: ik wist inmiddels alles van Stein en haar visie op lijden en op katholieke vrouwen! Pas door diep in het net te duiken, kwamen de filosofische geschriften boven water.
Uiteindelijk heb ik het artikel alleen kunnen schrijven door me los te rukken van het net, en weer heel ouderwets boeken te gaan lezen. Héél bevredigend maar ook verontrustend. Ook als kritisch gebruiker van het net vergat ik toch heel gemakkelijk hoe eenzijdig het wereldbeeld van het internet soms is.

Hoe kom je binnen bij een populair blad?

Begin jaren negentig begon ik met Marjan Slob en Leonie van den Schoor een bedrijf we persbureau Stuk doopten. We schreven stukken en stukjes, voor tijdschriften en niet-commerciële organisaties. De start was bescheiden: de eerste opdracht kwam van de plattelandsvrouwen, en de tweede van het Centrum Buitenlanders Midden-Nederland.

De zaken gingen pas echt goed lopen toen Marjan en ik een idee verkochten aan Opzij. Het idee: een serie interviews met jonge onderzoeksters over hun promotie-onderzoek op het terrein van vrouwenstudies. De redactie van Opzij zag het zitten, en bijna vier jaar lang schreven we maandelijks in Opzij. Voor een zakcentje, 140 gulden met zijn tweeën.

Dat zakcentje gaf niet: die maandelijke publicatie bleek erg goed voor onze naam. Zo goed dat andere, veel beter betalende opdrachtgevers toestroomden.

'Hoe zijn jullie toch bij Opzij binnen gekomen?' Die vraag is me vaak gesteld. Was het puur geluk? Of een combinatie van charme en bluf? Nee. Nee. Nee. Ons idee was goed geformuleerd, en kwam voor de redactie op het juiste moment. Collega Frederike Geerdink legt hier heel helder uit hoe je dat doet, binnenkomen bij een blad.

koken

Schrijven is als koken, stelt Gina Barreca, hoogleraar Engels en feministische theorie aan de Universiteit van Connecticut. Net als met koken moet je als schrijver je intuïtie volgen, stelt ze vast. Recepten helpen wel een beetje, maar garanderen niet dat je eten echt lekker wordt. Leg je kookboek maar weg, adviseert Barreca aan de aspirant-schrijver, volg liever je eigen verbeelding.

De reactie op deze stelling is interessanter. Ik knip en plak m even:

"I don't think it's intuition, either in cooking or writing.

Recipes are a great analogy. Good cooks almost always started as students with a recipe, whether it's written down or memorized from watching (what education scholars call "modeling").

From years of following recipes, cooks get a sense of where the different flavors come from, how the different ingredients work together, how different stages of preparation affect the complete dish.

How many writers learn this way? How many writers learn anymore by memorizing long passages of great writing or of copying sentences and paragraphs from the masters? How many are then asked to imitate the masters? No, creative writing programs work from the personal expression model of Peter Elbow and others: go forth and create! You are naturally creative! School inhibits your personal expression!

But creativity is all about mastering the tradition so perfectly that one has earned the right to try something new."

Abstracties zijn dingen

Abstracties zijn dingen
De wil is minder concreet dan een lege fles
Maar abstract en ding ook al is hij geen lege fles.

Kijk dan toch, abstracties zijn dingen!
Waarom wordt dat niet vaker gezegd?
De kenmerken van onvindbaarheden
Komen via de rug van de kat
Bij de augurk in het gras.

Het gras is abstracter dan de vraag
Wat de lenige augurk daar te zoeken heeft.
Abstracter dan de hoofmoed van de dop,
Dan de betoverende geur die uit redenaties komt,
Uit het temperament van de weg
En uit dingen die in hun idioom
Concrete dingen zijn.

Arjen Duinker, Buurtkinderen

De lamp van Alladin

'De Israëlische filosoof Avishai Margalit kreeg van de Isaiah Berlin de volgende vergelijking voorgelegd.

Stel dat je de beschikking hebt over Alladins lamp. Als je erover wrijft, veranderen alle joden op slag in Scandinaviërs: zonder herinnering aan de geschiedenis, zonder zich nog martelaren te voelen. Ze veranderen misschien wel in saaie mensen, maar ze zijn gelukkig. Zou je in dat geval over de lamp wrijven?


Margalith antwoordde zonder aarzelen 'Nee'. Dat viel Berlin bar tegen. Margalith had er tenminste even over na moeten denken. Berlin vond dat Margalit veel te licht dacht over het lijden van de joden (..). Waarmee gezegd is dat Berlin de tragiek, die hij andere momenten kenmerkend voor het leven vond, niet opzocht.'

Carel Peeters in VN, 27 juni 2009, p.64

Phil Toledano

Gamers die opgaan in hun spelletje: een mooie serie van Phil Toledano.
Ik kende zijn werk al van de serie Phonesex , waarin hij dames en een enkele heer portretteert in hun huiskamer, waar ze met telefoonseks de kost verdienen. Interessant, vooral door de combinatie van tekst en beeld.

Maar nu: deze serie Days with my father. Superieur: hoe fotografeer je je demente vader zonder dat het klef, voorspelbaar, cliché wordt? Als je heel veel van je vader houdt. En als je heel goed kunt fotograferen. En: als je heel goed kunt schrijven. Kijk!

Kitsch

De film is onweerstaanbaar. Wat een vaart, wat een prachtige kindersnoetjes, wat een ellende en ook nog zulke sléchte mensen: prostitutie, Indiase maffia, straatkleuters die blind gemaakt worden omdat ze dan meer geld bij elkaar bedelen.

Slum dog millionaire is pure kitsch maar wel meeslepende kitsch, die ook nog eindigt met een mallotig Bollywooddansje. Waarna je opgelucht, en zelfs vrolijk de bioscoop verlaat.

Waarom kitsch? Die vraag kan ik alleen beantwoorden door te verwijzen naar The White Tiger, geschreven door Aravind Adiga die er vorig jaar de Booker Prize mee won.

Een hele brutale, cynische én komische roman over mensen die uit de Duisternis van India (lees: het platteland), kruipen naar het Licht, in steden als Bangalore en Mumbai. Maar ook daar gaat iedereen die eerlijk probeert te zijn ten onder aan corrupte landgenoten. In de grootste democratie ter wereld heerst willekeur en slaverij, in welke maatschappelijke laag je je ook bevindt.

Juist door de cynische toon raak je als lezer betrokken bij Indiase misstanden. De roman laat onverbloemd zien hoe, ondanks alle veranderingen in het huidige India, veel sociale verhoudingen nog steeds vre-se-lijk zijn.

Lees die roman! Dan pas snap je waarom Slumdog Millionaire niet meer is dan een feel good movie, waarin de liefde al het kwade overwint. Waarin de sloppen van India niet meer zijn dan een kleurrijk decor.